ΙΣΤ΄ΚΥΡΙΑΚΗ ΜΑΤΘΑΙΟΥ - ΤΩΝ ΤΑΛΑΝΤΩΝ

 

Κατά Ματθαίο Ευαγγέλιο ΚΕ΄14-30

Νοελληνική Απόδοση

Είπε ο Κύριος αυτή την παραβολή: «Η βασιλεία του Θεού μοιάζει μ’ έναν άνθρωπο ο οποίος φεύγοντας για ταξίδι, κάλεσε τους δούλους του και τους εμπιστεύτηκε τα υπάρχοντά του. Σ’ άλλον έδωσε πέντε τάλαντα, σ’ άλλον δύο, σ’ άλλον ένα, στον καθένα ανάλογα με την ικανότητά του, κι έφυγε αμέσως για το ταξίδι. Αυτός που έλαβε τα πέντε τάλαντα, πήγε και τα εκμεταλλεύτηκε και κέρδισε άλλα πέντε. Κι αυτός που έλαβε τα δύο τάλαντα, κέρδισε επίσης άλλα δύο. Εκείνος όμως που έλαβε το ένα τάλαντο, πήγε κι έσκαψε στη γη και έκρυψε τα χρήματα του κυρίου του.» Ύστερα από ένα μεγάλο χρονικό διάστημα, γύρισε ο κύριος εκείνων των δούλων και έκανε λογαριασμό μαζί τους. Παρουσιάστηκε τότε εκείνος που είχε λάβει τα πέντε τάλαντα και του έφερε άλλα πέντε. “Κύριε”, του λέει, “μου εμπιστεύτηκες πέντε τάλαντα· κοίτα, κέρδισα μ’ αυτά άλλα πέντε”. Ο κύριός του τού είπε: “εύγε, καλέ και έμπιστε δούλε! Αποδείχτηκες αξιόπιστος στα λίγα, γι’ αυτό θα σου εμπιστευτώ πολλά. Έλα να γιορτάσεις μαζί μου”. Παρουσιάστηκε κι ο άλλος με τα δύο τάλαντα και του είπε: “κύριε, μου εμπιστεύτηκες δύο τάλαντα· κοίτα, κέρδισα άλλα δύο”. Του είπε ο κύριός του: “εύγε, καλέ και έμπιστε δούλε! Αποδείχτηκες αξιόπιστος στα λίγα, γι’ αυτό θα σου εμπιστευτώ πολλά. Έλα να γιορτάσεις μαζί μου”. Παρουσιάστηκε κι εκείνος που είχε λάβει το ένα τάλαντο και του είπε: “κύριε, ήξερα πως είσαι σκληρός άνθρωπος. Θερίζεις εκεί όπου δεν έσπειρες και συνάζεις καρπούς εκεί που δε φύτεψες. Γι’ αυτό φοβήθηκα και πήγα κι έκρυψα το τάλαντό σου στη γη. Ορίστε τα λεφτά σου”. Ο κύριός του τού αποκρίθηκε: “δούλε κακέ και οκνηρέ, ήξερες πως θερίζω όπου δεν έσπειρα, και συνάζω καρπούς απ’ όπου δε φύτεψα! Τότε έπρεπε να βάλεις τα χρήματά μου στην τράπεζα, κι εγώ όταν θα γυρνούσα πίσω, θα τα έπαιρνα με τόκο. Πάρτε του, λοιπόν, το τάλαντο και δώστε το σ’ αυτόν που έχει τα δέκα τάλαντα. Γιατί σε καθέναν που έχει, θα του δοθεί με το παραπάνω και θα ’χει περίσσευμα· ενώ απ’ όποιον δεν έχει, θα του πάρουν και τα λίγα που έχει. Κι αυτόν τον άχρηστο δούλο πετάξτε τον έξω στο σκοτάδι. Εκεί θα κλαίνε, και θα τρίζουν τα δόντια”». Αφού τα είπε όλα αυτά, πρόσθεσε με έμφαση: «Όποιος έχει αυτιά για ν’ ακούει ας τα ακούει».

Σχολιασμός

 Ο Χριστός βρίσκεται στα Ιεροσόλυμα, κατά τις τελευταίες ημέρες της ζωής του. Ο ευαγγελιστής Ματθαίος που είναι παρών, καταγράφει στο ευαγγέλιο του, τις δύο παραβολές του Κυρίου: Την παραβολή των δέκα Παρθένων και την παραβολή των Ταλάντων.  Η πρώτη, τονίζει πόσο προνοητικοί πρέπει να είμαστε στη ζωή μας για να είμαστε κοντά στο Θεό, και η δεύτερη, η σημερινή, υπογραμμίζει  πόσο δραστήριοι και επιμελείς πρέπει να είμαστε για να κερδίσουμε την βασιλεία των ουρανών.

Μας μιλάει λοιπόν ο Χριστός για έναν άνθρωπο, που καλεί τους τρεις δούλους του και τους εμπιστεύεται την περιουσία του. Δίνει λοιπόν πέντε τάλαντα στον πρώτο, δύο στον δεύτερο, και ένα τάλαντο στον τρίτο, ζητώντας  την αύξηση τους, για όσο διάστημα λείπει. Όταν επιστρέφει διαπιστώνει ότι οι δύο πρώτοι δούλοι, δούλεψαν σκληρά, και διπλασίασαν τα τάλαντα, κάνοντας τον χαρούμενο. Τους επιβραβεύει λέγοντας: “Μπράβο, καλοί και έμπιστοι δούλοι. Αποδειχτήκατε αξιόπιστοι στα λίγα, γι’ αυτό θα σας εμπιστευτώ πολλά. Ελάτε να γιορτάσετε μαζί μου”.  Εδώ ο οικοδεσπότης δεν αναφέρεται στην αξία των πέντε ή των δύο ταλάντων που τους έχει εμπιστευθεί, αλλά στο βαθμό εμπιστοσύνης και πιστότητας που δείχνουν στο πρόσωπο του.

Δεν ισχύει όμως το ίδιο και για τον τρίτο δούλο, που τεμπελιάζει και κρύβει το τάλαντο του μέσα στη γη και με θράσος λέει στον Κύριο του: «Ήξερα, πως είσαι σκληρός άνθρωπος. Θερίζεις, εκεί που δεν έσπειρες και συνάζεις καρπούς εκεί που δεν φύτεψες. Γι αυτό φοβήθηκα και πήγα και έκρυψα το τάλαντο σου στη γη. Σου το παραδίδω ακέραιο». Η απάντηση του Κυρίου, σε αυτή την κριτική του δούλου του, είναι άμεση και ζητά να του αφαιρέσουν  το μοναδικό τάλαντο που έχει και να το δώσουν στον πρώτο δούλο, με τα δέκα τάλαντα.

Ο άνθρωπος, που εμπιστεύεται την περιουσία του στους δούλους, είναι ο Θεός. Οι δούλοι είμαστε όλοι οι άνθρωποι και τα τάλαντα είναι τα δώρα και οι ικανότητες, που παίρνει ο κάθε άνθρωπος από το Θεό. Ο όρος τάλαντο,  δηλαδή ταλαντούχος, έχει περάσει από το ευαγγέλιο και στην καθημερινή μας γλώσσα. Τί είναι λοιπόν το τάλαντο; Το τάλαντο είναι ένα  νόμισμα μεγάλης αξίας που σήμερα θα άξιζε περίπου 700.000 ευρώ. Τί συμβολίζει η μεγάλη αυτή αξία του ταλάντου; Τη μεγάλη αξία που έχουν τα χαρίσματα που μας δίνει ο  Θεός. Η δικαιολογία  που προβάλλει ο τρίτος δούλος  για την αιτία απόκρυψης του ταλάντου στο έδαφος,  φανερώνει την αντίληψη που έχουν οι Ιουδαίοι για τον Θεό, ότι δηλαδή είναι αυστηρός κριτής και τιμωρός. Αυτήν την αντίληψη  περί Θεού  θέλει να ανατρέψει ο Χριστός με την παραβολή των ταλάντων. Ο Θεός που  δίνει τα τάλαντα δεν τα δίνει με σκοπό να τα πάρει πίσω, και αυτό φαίνεται από την κίνηση του, να δώσει πίσω στον πρώτο και δεύτερο δούλο, τα επιπλέον τάλαντα που κέρδισαν.

Η παραβολή  έχει ένα σπουδαίο νόημα. Ο Θεός δίνει στον καθένα μας χαρίσματα και προσόντα πολλά, όπως η ελευθερία, η αγάπη, η εμπιστοσύνη, η ελπίδα, η ευφυΐα, η ευστροφία, η σύνεση, η μόρφωση, η ευγλωττία, η ευμάθεια, η ευφράδεια, η κοινωνικότητα, η μεταδοτικότητα κ.ά. Υπάρχουν όμως και άλλα χαρίσματα που ο Θεός τα μοιράζει διαφορετικά στον κάθε άνθρωπο. Άλλος έχει επιστημονικές ικανότητες, άλλος είναι καλλιτέχνης, άλλος είναι κατάλληλος για το εμπόριο, άλλος έχει σωματική δύναμη κ.ά. Τάλαντα ακόμη μεγαλύτερης, ανυπολόγιστης αξίας, είναι τα πνευματικά χαρίσματα. Είναι τα δώρα του Αγίου Πνεύματος, που λάβαμε στο Βάπτισμα μας, και αναζωογονούνται με τα ιερά Μυστήρια της Εκκλησίας όπως η Θεία Κοινωνία και η Εξομολόγηση και καλλιεργούνται με τον πνευματικό αγώνα μας.

Όταν ο άνθρωπος εργάζεται και καλλιεργεί τα χαρίσματά του, δείχνει πως αγαπά το Θεό και τους άλλους ανθρώπους. Υπάρχουν όμως και άνθρωποι, που μοιάζουν με τον τρίτο δούλο, τον πονηρό και τον τεμπέλη. Είναι οι εγωιστές, που βλέπουν μόνον τα δικά τους συμφέροντα και παραβλέπουν τις ανάγκες των άλλων ανθρώπων. Όποιος αρνιέται το τάλαντο της αγάπης, ο Κύριος τον απορρίπτει οριστικά. Προσοχή όμως, ο Κύριος δεν μας δίνει τα χαρίσματα για να καλοπεράσουμε, ούτε για να τα σπαταλήσουμε. Μας τα δανείζει, όσο ζούμε, με τη ρητή εντολή να τα πολλαπλασιάσουμε. Άρα για τον πολλαπλασιασμό των ταλάντων, για τα οποία μας μιλάει το σημερινό ευαγγέλιο, χρειάζεται κάθαρση της ψυχής μας, γιατί στην καθαρή από τα πάθη ψυχή, έρχεται η χάρη του Αγίου Πνεύματος με αποτέλεσμα να  ενεργοποιεί ο χριστιανός, τα χαρίσματα που έλαβε.  .

         Ας σκεφτούμε, ότι ο Θεός δημιουργεί, τον άνθρωπο, «κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση» με λογική, αυτεξούσιο, δημιουργικότητα και αγάπη. Με την κακή χρήση των ικανοτήτων του, διαλύει τις σχέσεις  του με το Θεό. Ο Κύριος, σεβόμενος την ελευθερία μας, «φεύγει». Και συγχρόνως, είναι παρών. Μετά την Πτώση, δεν μας άφησε ποτέ μόνους, εμείς τον ξεχάσαμε. Εμείς χρησιμοποιούμε τα χαρίσματα μας με ιδιοτέλεια, χρησιμοθηρικά και με κέντρο τον ατομικισμό μας. Μα, ένα είναι σίγουρο: ότι ο Κύριος θα ξανάρθει και θα είναι ορατός σε κάθε σημείο του σύμπαντος. Και, βέβαια, ανάλογη με τη χρήση των χαρισμάτων που μας έδωσε, θα είναι και η ευθύνη που θα μας ζητήσει. Η Εκκλησία μας θυμάται αυτή την ωραία παραβολή των ταλάντων τη Μεγάλη Τρίτη και ψάλλει ωραιότατους ύμνους για να βοηθήσει τους πιστούς να καλλιεργούν τα τάλαντα τους.

   

Κείμενα Δήμητρας Κούσουλα

για το blog του Ιερού Ναού «Παναγίας Ρόδον το Αμάραντο Πειραιώς»