Γ΄ ΚΥΡΙΑΚΗ ΝΗΣΤΕΙΩΝ- ΣΤΑΥΡΟΠΡΟΣΚΥΝΗΣΕΩΣ

 

 

Κατά Μάρκον Ευαγγέλιο, Κεφάλαιο Η' 34-39, 1

Απόδοση

Εἶπε ὁ Κύριος· «Ὅποιος θέλει νά μέ ἀκολουθήσει, ἅς ἀπαρνηθεῖ τόν ἑαυτό του, ἅς σηκώσει τό σταυρό του κι ἅς μέ ἀκολουθεῖ. Γιατί ὅποιος θέλει να σώσει τή ζωή του θά τή χάσει· ὅποιος ὅμως χάσει τή ζωή του ἐξαιτίας μου
καί ἐξαιτίας τοῦ εὐαγγελίου, αὐτός θά τή σώσει.

Τί θά ὠφεληθεῖ ὁ ἄνθρωπος, ἄν κερδίσει ὁλόκληρο τόν κόσμο ἀλλά χάσει τή ζωή του; Τι μπορεῖ νά δώσει ὁ ἄνθρωπος ἀντάλλαγμα γιά τή ζωή του; Ὅποιος, ζώντας μέσα σ’ αὐτή τή γενιά τήν ἄπιστη κι ἁμαρτωλή, ντραπεῖ γιά μένα καί γιά τή διδασκαλία μου, θά ντραπεῖ γι’ αὐτόν καί ὁ Υἱός τοῦ
Ἀνθρώπου, ὅταν ἔρθει μέ ὅλη τή λαμπρότητα τοῦ Πατέρα του, μαζί μέ
τούς ἁγίους ἀγγέλους».

Τούς ἔλεγε ἀκόμη ὁ Ἰησοῦς· «Σᾶς βεβαιώνω πώς
ὑπάρχουν μερικοί ἀνάμεσα σ’ αὐτούς πού βρίσκονται ἐδῶ, οἱ ὁποῖοι δέ θά
γευτοῦν τό θάνατο, πρίν δοῦν νά ἔρχεται δυναμικά ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ».

Σχόλια

Η  Γ’ Κυριακή των Νηστειών ονομάζεται Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως. Γιατί η εκκλησία καθόρισε την Κυριακή αυτή να τιμάμε ιδιαίτερα τον Τίμιο Σταυρό; Για δύο λόγους, ο ένας είναι ιστορικός και ο άλλος πνευματικός.

1) Την 6η Μαρτίου η εκκλησία γιορτάζει την εύρεση του Τιμίου Σταυρού.  Είναι μεγάλη εορτή αλλά επειδή πέφτει την Μεγάλη Τεσσαρακοστή, που όπως ξέρουμε δεν επιτρέπεται Θεία Λειτουργία, παρά μόνο κάθε Σάββατο και Κυριακή,  για να μη χαθεί η εορτή αυτή, η εκκλησία καθόρισε να εορτάζεται την Γ’ Κυριακή των Νηστειών.

2) Η Κυριακή αυτή είναι στο μέσο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Οι χριστιανοί προσκυνώντας το Σταυρό, θυμούνται το πάθος του Χριστού και παίρνουν δύναμη για να συνεχίσουν τον πνευματικό τους αγώνα.

          Μόνο ο άνθρωπος ανοίγοντας τα χέρια του διαγράφει με το σώμα του σταυρό. Πλαστήκαμε σταυροειδώς, για να έχουμε κοινωνία με τον Θεό (κατακόρυφο ξύλο του σταυρού), και κοινωνία με τους άλλους ανθρώπους (οριζόντιο ξύλο του σταυρού). Αμάρτησε ο άνθρωπος και τα χάλασε με το Θεό (κατακόρυφη γραμμή) και  με τους αδελφούς του (οριζόντια γραμμή - ο Κάιν σκότωσε τον Άβελ). Όμως χαιρόμαστε γιατί ήρθε ο Χριστός, και πάνω στο Σταυρό πρόσφερε τον εαυτό του θυσία και σωθήκαμε. Λέει ο Ιερός Χρυσόστομος: « Ο Σταυρός  έγινε ξίφος που κέντησε εκείνο το παλαιό φίδι που μας παραπλάνησε. Έγινε λαμπάδα για να φωτιστεί ο κόσμος».

Ο Σταυρός έχει θέση όχι μόνο στη γη αλλά και στον ουρανό. Κατά τη Δευτέρα Παρουσία, ο Χριστός θα έρθει με ειδικό σημείο, που είναι ο Σταυρός του, για να μην πλανηθεί κανείς από τον Αντίχριστο που θα προηγηθεί. «.. ὁ ἥλιος σκοτισθήσεται καὶ ἡ σελήνη οὐ δώσει τὸ φέγγος αὐτῆς...» (Κατά Ματθαίον ΚΔ’29-30).  Λέει ο  ιερός Χρυσόστομος:  «Βλέπεις, πόση είναι η δύναμή του Σταυρού, για να σκοτισθεί ο ήλιος και να παύσει να φαίνεται η σελήνη; Άρα ο Σταύρος λάμπει και φωτίζει περισσότερο από αυτά». Να πόση η δόξα του Σταυρού.

Προτυπώσεις Τιμίου Σταυρού

Στην πίστη μας περιέχονται πρόσωπα και σύμβολα, τα οποία έχουν προφητευτεί στην Παλαιά Διαθήκη Όποιος θέλει να κατανοήσει το βάθος και το ύψος των νοημάτων της Καινής Διαθήκης είναι υποχρεωμένος να ανατρέχει στην Παλαιά Διαθήκη. Οι πατέρες της Εκκλησίας , βλέπουν προτυπώσεις του Σταυρού του Χριστού μέσα σε πάρα πολλά γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης.

Χάλκινο Φίδι - (Παλαιά Διαθήκη-Αριθμοί ΚΑ’ 8-9 )

Όταν βρισκόταν ο Λαός του Ισραήλ στην έρημο, βαρυγκώμησε κατά του Θεού. Αποκάλεσαν το Μάννα (τύπος θείας κοινωνίας), κούφιο ψωμί. Ο Θεός έστειλε δηλητηριώδη φίδια που τους δάγκωναν και πέθαιναν κατά χιλιάδες.  Τότε στράφηκαν στο Μωυσή, και  τον παρακαλούσαν να δεήσει στο Θεό να τους βοηθήσει. Ο Μωυσής με την σειρά του παρακάλεσε το Θεό, και αυτός διέταξε να κατασκευαστεί ένα χάλκινο φίδι  και να το στηρίξουν σε ένα κοντάρι σε ψηλό σημείο. Όποιος δαγκωνόταν από το φίδι της ερήμου, θα έπρεπε  να κοιτάζει προς το χάλκινο φίδι με πίστη, για να θεραπευτεί.

 Τι ήταν το χάλκινο φίδι; Ποιο ήταν το σημείο στηρίξεις του; Πώς θεραπεύονταν οι ασθενείς; Μας απαντά ο Χριστός συνομιλώντας με τον Νικόδημο (Κατά Ιωάννη Γ΄ 3-15) και του εξηγεί  την ανάγκη του βαπτίσματος του, λέγοντας: « Καθώς ο Μωυσής ύψωσε τον όφη στην έρημο, έτσι πρέπει να υψωθεί και ο Υιός του ανθρώπου, ώστε ο καθένας που πιστεύει σε αυτόν να έχει ζωή αιώνιο».

Αυτό σημαίνει ότι το χάλκινο φίδι και το κοντάρι ήταν τύπος του εσταυρωμένου Ιησού και του σταυρού του, και όπως στην έρημο οι δηλητηριασμένοι από τα φίδια θεραπεύονταν κοιτάζοντας με πίστη το χάλκινο φίδι, έτσι όποιος δαγκώνεται από το νοητό φίδι (Διάβολο) καταφεύγει στον εσταυρωμένο Ιησού, και σε ότι απορρέει από το Σταυρό του (δηλαδή  τα μυστήρια και το βίωμα τους). Ο πιστός θεραπεύεται από το δηλητήριο της αμαρτίας και σώζεται όχι μόνο πρόσκαιρα, αλλά αιώνια.

Διάβαση Ερυθράς Θάλασσας - (Παλαιά Διαθήκη-Έξοδος ΙΔ)

Ο λαός του Ισραήλ φεύγοντας από την Αίγυπτο για τη Γη της Επαγγελίας, βρίσκεται παγιδευμένος μεταξύ Ερυθράς Θάλασσας και Αιγυπτιακού Στρατού. Ο Μωυσής παρακαλεί σιωπηλά τον Θεό να τον βοηθήσει. Ο Θεός του υποδεικνύει έναν τρόπο παράξενο. Να σχίσει  τη θάλασσα με τη ράβδο του, κάνοντας μία κάθετη κίνηση προς το μήκος της Ερυθράς  Θάλασσας. Η θάλασσα χωρίζεται σε δύο μέρη, και μέσα από το κενό που δημιουργείται  (αφού στέγνωσε με βίαιο άνεμο που φυσάει) περνάει ο λαός του Ισραήλ. Ο στρατός του Φαραώ τον ακολουθεί μέσα από το άνοιγμα της θάλασσας. Τότε ο Μωυσής με υπόδειξη του Θεού, κάνει μία κίνηση με τη ράβδο του και κλείνει τα νερά καταποντίζοντας τους αντιπάλους.

«Η Αίγυπτος, ο Φαραώ και οι Αιγύπτιοι είναι τύποι της αμαρτίας και των δαιμόνων. Τη συντριβή των δαιμόνων μέσα στο νερό του βαπτίσματος, προτυπώνει η διάβαση της Ερυθράς Θάλασσας» (Α’ Κορινθίους, Ι, 1-2). Γιατί ο Μωυσής έκανε δύο κινήσεις διαγράφοντας το σχήμα του σταυρού, ανοίγοντας και κλείνοντας τη διάβαση της Ερυθράς Θάλασσας; Για να μας διδάξει τις δύο όψεις του σταυρού και το διπλό περιεχόμενο τους. 1) Σωστικό= σώζει όλους όσους βρίσκονται κάτω από τη σκέπη του σταυρού και ανήκουν στο Χριστό 2) Τιμωρητικό=  συντρίβει τους εχθρούς του Χριστού.

Τιμή και Βίωμα στον Σταυρό

Η Θεία Λειτουργία ξεκινάει με τον σταυρό. Όταν ο ιερέας παίρνει το ευαγγέλιο στα χέρια του λέγοντας: «Ευλογημένη η βασιλεία του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος»,  σταυρώνει με αυτό πάνω στην Αγία Τράπεζα.  Επίσης, στη Θεία Λειτουργία  έχουμε πραγματικό βίωμα του σταυρού με την Θεία Κοινωνία. Γιατί; Κοινωνώντας το Σώμα και το Αίμα του Χριστού, ενωνόμαστε με τον Θεό (κατακόρυφη γραμμή) και ενωνόμαστε με τα αδέλφια μας που κοινωνούν και αυτοί από το Άγιο Ποτήριο (οριζόντια γραμμή). ‘Ετσι σχηματίζεται σταυρός.

Για να τιμήσουμε το Σταυρό πρέπει να τον φοράμε, και όταν κάνουμε τον Σταυρό μας πρέπει να τον κάνουμε σωστά. Ενώνουμε τα τρία πρώτα δάχτυλα του δεξιού μας χεριού και τα ακουμπάμε στο μέτωπο μας, μετά στην κοιλιά μας και στη συνέχεια στο δεξιό και αριστερό ώμο μας.  Τα τρία ενωμένα δάχτυλα μας, συμβολίζουν την Αγία Τριάδα, ενώ τα άλλα δύο συμβολίζουν τις δύο φύσεις του Χριστού (Θεός και άνθρωπος).

Ο Άγιος Κοσμάς ὁ Αιτωλός διδάσκει ότι ὁ σταυρός περιέχει τούς εξής συμβολισμούς:
• Αγγίζουμε στο μέτωπο: ο Χριστός, ὡς Θεός, βρισκόταν στον ουρανό.
• Κατεβαίνουμε στην κοιλιά μας: από τον ουρανό, ο Κύριος έγινε άνθρωπος και  κατέβηκε στη γη
• Στο δεξί ώμο και μετά στον αριστερό: παρακαλούμε τον Θεό να μας πάρει «στὰ δεξιὰ του» (στόν παράδεισο) κι όχι «στα αριστερὰ » (στήν κόλαση).

Οι χριστιανοί κάνουμε τον σταυρό μας, μόλις ξυπνήσουμε και πριν κοιμηθούμε,  πριν και μετά το φαγητό, όταν φεύγουμε και όταν επιστρέφουμε, όταν ευλογούμε τα παιδιά μας ή άλλα αγαπημένα μας πρόσωπα (σχηματίζοντας σταυρό προς το μέρος τους).

Κάποτε ρωτήθηκαν οι δαίμονες από τον Άγιο Ιωάννη Βοστρινό, που είχε χάρισμα να βγάζει δαιμόνια, ποια πράγματα φοβούνται στους χριστιανούς. Οι δαίμονες  απάντησαν ότι φοβούνται: 1) Αυτό που φοράτε στο λαιμό  (Σταυρό). 2) Αυτό που λούζεστε στην εκκλησία (Βάπτισμα). 3) Αυτό που τρώτε στην εκκλησία (Θεία Κοινωνία).

Να θυμόμαστε πάντοτε ότι δεν ανήκουμε στον εαυτό μας, αλλά στον Χριστό που μας εξαγόρασε με την θυσία του. Αν σταυρώσουμε και εμείς τα πάθη μας και ότι είναι αντίθετο προς το θέλημα του Θεού, τότε θα μπορούμε να αποδώσουμε την σωστή προσκύνηση όχι μόνο στο Σταυρό  αλλά και στο σταυρωθέντα Ιησού Χριστό.

Κείμενα Δήμητρας Κούσουλα

για το blog του Ιερού Ναού «Παναγίας Ρόδον το Αμάραντο Πειραιώς»