Η ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ

 

ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΥ  ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΙΖ ΄1-9

Η ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ

 

Νοελληνική Απόδοση

Ύστερα από έξι μέρες πήρε μαζί του ο Ιησούς τον Πέτρο, τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη τον αδερφό του και ανέβηκε με αυτούς σε ψηλό όρος όπου μεταμορφώθηκε μπροστά τους, και έλαμψε το πρόσωπο του όπως ο ήλιος, τα δε ενδύματά του έγιναν λευκά όπως το φως.

Και ιδού, εμφανίστηκαν σε αυτούς ο Μωυσής και ο Ηλίας, οι οποίοι συνομιλούσαν μαζί του. Ο δε Πέτρος είπε στον Ιησού: “Κύριε καλά είναι να μείνουμε εμείς εδώ· εάν θέλεις, ας κάνουμε εδώ τρεις σκηνές, μία για σένα, μία για τον Μωυσή και μία για τον Ηλία”.

Ενώ δε ακόμη αυτός μιλούσε, μια φωτεινή νεφέλη τους σκέπασε και ακούστηκε φωνή, η οποία έλεγε· “αυτός είναι ο μονογενής υιός μου που εξαιρετικά τον αγαπώ και σε αυτόν να υπακούτε”.

Όταν οι μαθητές άκουσαν αυτή τη φωνή έπεσαν  κάτω στο χώμα πολύ φοβισμένοι. Ήρθε όμως ο Ιησούς, τους άγγιξε και είπε· “σηκωθείτε, μη φοβάστε”.

Ύψωσαν εκείνοι τα μάτια τους και δε είδαν κανένα παρά μόνον τον Ιησού. Όταν κατέβηκαν από το όρος, έδωσε σε αυτούς εντολή και τους είπε· “να μη πείτε σε κανένα αυτό το όραμα, έως ότου ο υιός του ανθρώπου αναστηθεί εκ νεκρών”.

 

Σχολιασμός

Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος έχει κεντρική θέση στην ορθόδοξη εκκλησία και θεολογία, εφόσον ο Χριστός βεβαιώνει την θεότητά Του. Μέχρι τον 4ο αιώνα η Μεταμόρφωση του Χριστού γιορτάζεται πριν από το Πάσχα, αλλά από την ημέρα των εγκαινίων του Ναού της Μεταμορφώσεως, τον οποίο χτίζει η Αγία Ελένη στο όρος Θαβώρ, επικρατεί ο εορτασμός του γεγονότος να γίνεται στις 6 Αυγούστου. Μόνο την ημέρα της γιορτής της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος καταλύεται η αυστηρή νηστεία, που προηγείται του Δεκαπενταύγουστου, καθώς επιτρέπεται το ψάρι.

         Ο  Χριστός παίρνει μαζί του τους μαθητές του, Πέτρο, Ιάκωβο και Ιωάννη και ανεβαίνουν μαζί σ’ ένα βουνό, το Θαβώρ της Γαλιλαίας, για να προσευχηθούν. Οι τρεις μαθητές, κουρασμένοι από τη δύσκολη ανάβαση στο βουνό, κάθονται να ξεκουραστούν και πέφτουν σε βαθύ ύπνο. Όταν ξυπνούν, αντικρίζουν το πρόσωπο του Κυρίου να αστράφτει σαν τον ήλιο και τα ρούχα του να είναι  λευκά σαν το χιόνι. Τον περιστοιχίζουν και συνομιλούν για την αποστολή του, ο Μωυσής και ο Ηλίας, δύο από τους προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης.  Είναι η πρώτη φορά που γίνεται ιδιαίτερα αισθητή από τους μαθητές η θεότητα του Χριστού. Ένα σύννεφο τους σκεπάζει και  μία φωνή ακούγεται: «Αυτός είναι ο αγαπημένος μου Υιός, ο εκλεκτός μου· Αυτόν ν’ ακούτε!»  Οι μαθητές πέφτουν κάτω από τον φόβο τους, μέχρι που τους τους αγγίζει ο Ιησούς, λέγοντας: «Σηκωθείτε και μη φοβάστε». Κατεβαίνοντας τους είπε να μην πουν τίποτε σε κανέναν πριν την Ανάστασή Του.

Η Μεταμόρφωση του Χριστού επάνω στο όρος Θαβώρ γίνεται λίγο πριν το πάθος του, και συγκεκριμένα σαράντα ημέρες πριν σταυρωθεί. Ο σκοπός που συμβαίνει η Μεταμόρφωση, είναι να στηριχθούν οι μαθητές στην πίστη, ότι αυτός είναι ο Υιός του Θεού και να μη κλονισθούν για όσα θα έβλεπαν τις επόμενες μέρες. Τί σημαίνει όμως η λέξη μεταμόρφωση; Η λέξη μεταμόρφωση δηλώνει την αλλαγή της μορφής. Δηλαδή σε μια συγκεκριμένη στιγμή, φανερώνει την δόξα της θεότητας του.  Τα ανθρώπινα μάτια είναι τυφλά ως προς το φως του Θεού, επειδή είναι κτιστά και δεν μπορούν να δουν το άκτιστο φως του.

Γιατί όμως προτιμάται το όρος Θαβώρ για να δείξει ο Χριστός την δόξα της θεότητας του; Η ανάβαση δείχνει ότι, όσοι θέλουν να δουν την δόξα της θεότητάς, θα πρέπει να αφήσουν τα χαμηλά και να ανεβούν ψηλά, δηλαδή να καθαρισθούν από όλα τα υλικά που τους κρατούν δεμένους στην γη. Η Μεταμόρφωση του Χριστού γίνεται κατά την διάρκεια της μέρας, οπότε οι μαθητές βλέπουν δύο ήλιους τον αισθητό και τον νοητό.  Ο άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης λέει ότι στο όρος Θαβώρ, όταν γίνεται η Μεταμόρφωση ανατέλλουν δύο ήλιοι, ο ένας είναι ο αισθητός ήλιος που ανατέλλει από τους ουρανούς και ο άλλος ο νοητός, που ανατέλλει από την γη. Βέβαια, τη δόξα του νοητού ηλίου δεν βλέπουν όλοι οι άνθρωποι στην γη, παρά μόνο οι τρεις μαθητές και οι προφήτες, που εμφανίζονται. Επομένως, το νοητό και άκτιστο φως το βλέπουν όσοι αξιώνονται από τον Θεό αυτής της εμπειρίας.

 

         Ο Χριστός στο Θαβώρ με την Μεταμόρφωση του, έδειξε ποιο είναι το πρωτότυπο της δημιουργίας του ανθρώπου και σε ποια κατάσταση βρισκόταν ο πρώτος Αδάμ στον παράδεισο πριν από την πτώση. Δηλαδή, ο Χριστός είναι το αρχέτυπο του, αφού ο άνθρωπος πλάστηκε κατ’ εικόνα του. Στην Αγία Γραφή επανειλημμένα λέγεται ότι ο Χριστός είναι ο νέος Αδάμ, που γίνεται άνθρωπος για να διορθώσει το σφάλμα του. Όπως κατά τη διάρκεια της βάπτισης του Χριστού υπάρχει η εμφάνιση και η αποκάλυψη της Αγίας Τριάδος, έτσι και την στιγμή της Μεταμορφώσεως του Κυρίου πάνω στο Θαβώρ, αποκαλύπτεται ο τριαδικός Θεός.  Ο Χριστός ο οποίος είναι το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, φανερώνει την δόξα της θεότητας του, ο Πατήρ επιβεβαιώνει ότι αυτός είναι ο Υιός του ο αγαπητός, και το Άγιο Πνεύμα  είναι η φωτεινή νεφέλη που σκεπάζει τους μαθητές.

 

Στο όρος Θαβώρ εκτός από τον Τριαδικό Θεό υπάρχουν πέντε πρόσωπα. Ο Μωυσής και ο Ηλίας, καθώς και οι τρεις μαθητές, ο Πέτρος, ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης. Οι πρώτοι είναι εκπρόσωποι της Παλαιάς Διαθήκης, και συγκεκριμένα του Νόμου (Μωϋσής) και των Προφητών (Ηλίας), και οι Απόστολοι είναι εκπρόσωποι της Καινής Διαθήκης. Οι μαθητές  αναγνωρίζουν τον Μωυσή και τον Ηλία παρ’ ότι δεν τους ξέρουν, επειδή βρίσκονται μέσα στο άκτιστο φως  και από την συζήτηση που εκείνοι έχουν με τον Χριστό περί του πάθους του. Ο  Μωυσής και ο Ηλίας εμφανίζονται, όχι μόνο γιατί είναι εκπρόσωποι του νόμου και των προφητών της Παλαιάς Διαθήκης, αλλά γιατί και οι δύο βλέπουν τον Θεό κατά την διάρκεια της ζωής τους. Στο όρος Σινά ο Μωυσής έρχεται σε επαφή με τον Θεό, ο οποίος του παραδίδει τις δέκα εντολές και ο Ηλίας αξιώνεται να  τον δει με την μορφή της λεπτής αύρας.

 

Γιατί όμως στο μεγάλο γεγονός της Μεταμορφώσεως του Χριστού είναι παρόντες μόνο ο Πέτρος, ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης; Τα τρία αυτά πρόσωπα παραβρίσκονται με τον Χριστό και σε άλλες μεγάλες στιγμές, όπως στην ανάσταση της κόρης του Ιαείρου και στην προσευχή του στην Γεσθημανή. Φαίνεται, λοιπόν, ότι οι τρεις μαθητές είναι οι πιο κατάλληλοι για να δεχθούν αυτήν την αποκάλυψη του Θεού. Για τους άλλους έπρεπε να αποκαλυφθεί μετά την Ανάστασή. Οι τρεις μαθητές βλέποντας τον Χριστό  να μεταμορφώνεται και ενώ χαίρονται και σχεδιάζουν να στήσουν τρείς σκηνές, μια φωτεινή νεφέλη τους σκεπάζει και όταν ακούγεται η φωνή του Θεού πέφτουν με το πρόσωπο στη γη.  Οι πατέρες της Εκκλησίας, ο Μέγας Βασίλειος, ο Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος και Άγιος  Γρηγόριος ο Παλαμάς λένε ότι πέφτουν στην γη από την υπερβολή του φωτός και όχι από φόβο.

 

Η Μεταμόρφωση δείχνει πως θα είναι η Βασιλεία του Θεού δηλαδή η μετά θάνατον ζωή. Ο Θεός  θα βρίσκεται  μεταξύ των πιστών, οι οποίοι θα ευχαριστιούνται από την παρουσία του. Το γεγονός της Μεταμόρφωσης αποτελεί κεντρικό σημείο της διδασκαλίας της Εκκλησίας, αφού δείχνει ποιος είναι ο σκοπός της ύπαρξης του ανθρώπου δηλαδή η θέωση. Για να φθάσει όμως κανείς στην θέωση, πρέπει να περάσει από τις τρεις βαθμίδες της πνευματικής ζωής την κάθαρση, τον φωτισμό και τέλος την θέωση. Άλλωστε ζούμε μέσα στην εκκλησία και δεν επιδιώκουμε απλώς να γίνουμε καλοί άνθρωποι αλλά κατά χάρη θεόι. Σε αυτό το ύψος μας καλεί η εκκλησιαστική ζωή και η ορθόδοξη θεολογία.

 

Κείμενα Δήμητρας Κούσουλα

για το blog του Ιερού Ναού «Παναγίας Ρόδον το Αμάραντο Πειραιώς»