ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ Δ΄ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΟΥ

Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο Ε΄13-19

 

Νοελληνική Απόδοση

Είπε ο Κύριος στους μαθητές του: «Εσείς είστε το φως για τον κόσμο· μια πόλη κτισμένη ψηλά στο βουνό, δεν μπορεί να κρυφτεί. Οι άνθρωποι, όταν ανάψουν το λυχνάρι, δεν το βάζουν κάτω από το δοχείο με το οποίο μετρούν το σιτάρι, αλλά το τοποθετούν στον λυχνοστάτη, για να φωτίζει όλους τους ανθρώπους του σπιτιού. Έτσι να λάμψει και το δικό σας φως μπροστά στους ανθρώπους, για να δουν τα καλά σας έργα και να δοξολογήσουν τον ουράνιο Πατέρα σας.

 Μη νομίσετε πως ήρθα για να καταργήσω τον νόμο ή τους προφήτες. Δεν ήρθα για να τα καταργήσω, αλλά για να πραγματοποιήσω. Σας βεβαιώνω πως όσο υπάρχει ο κόσμος, έως τη συντέλειά του, δεν θα πάψει να ισχύει ούτε ένα γιώτα ή μια οξεία από τον νόμο. Όποιος, λοιπόν, καταργήσει ακόμα και μία από τις πιο μικρές εντολές αυτού του νόμου και διδάξει έτσι τους άλλους, θα θεωρηθεί ελάχιστος στη βασιλεία του Θεού, ενώ όποιος τις τηρήσει όλες και διδάξει έτσι και τους άλλους, αυτός θα θεωρηθεί μεγάλος στη βασιλεία του Θεού».

Σχολιασμός

Σήμερα τιμάμε τους Αγίους Πατέρες οι οποίοι συγκροτούν την Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο, που συγκαλείται  στη Χαλκηδόνα το 451 μ. Χ., και  καταδικάζει την αίρεση του Μονοφυσιτισμού. Διατυπώνει το δόγμα σχετικά με την ένωση των δύο φύσεων, θεϊκής  και ανθρώπινης στο πρόσωπο του Χριστού. Η σημερινή ευαγγελική περικοπή προέρχεται από την επί του Όρους Ομιλία, όπου ο Χριστός απευθύνεται στους μαθητές του και τους αποκαλεί «φως του κόσμου» γιατί έχουν στην καρδιά τους τη χάρη του τριαδικού Θεού. Πώς, λοιπόν, συνδέεται η ευαγγελική περικοπή με τους Άγιους Πατέρες;   Προσπαθούμε να συνεχίσουμε αυτά που διδαχτήκαμε από του Αγίους Πατέρες, που ήταν και τότε και σήμερα τα φώτα του κόσμου που φωτίζουν τον δρόμο προς την βασιλεία του Θεού.

 Την Δ’ Οικουμενική Σύνοδο συγκαλεί ο αυτοκράτορας Μαρκιανός και η σύζυγός του Πουλχερία, για την αντιμετώπιση του μονοφυσιτισμού, η οποία απειλεί την ενότητα της Εκκλησίας, και της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Ονομάστηκε Μονοφυσιτισμός, διότι οι εκπρόσωποι του ο αρχιμανδρίτης Ευτύχιος και ο πατριάρχης Αλεξανδρείας Διόσκουρος, υποστηρίζουν ότι στο πρόσωπο του Χριστού υπάρχει μία φύση, η θεία η οποία απορροφά την ανθρώπινη κατά την Σάρκωση. 

 Ιδιαίτερα σημαντική κρίνεται η απόφαση της συνόδου για το χριστολογικό δόγμα, που σχετίζεται  με την ένωση των δύο φύσεων του Χριστού (θεϊκή και ανθρώπινη). Με την απόφαση της Δ’ Οικουμενικής Συνόδου, διακηρύσσεται ότι ο Χριστός είναι ο υιός του Θεού, τέλειος Θεός και τέλειος άνθρωπος, σε ένα πρόσωπο, σε μία υπόσταση. Στο πρόσωπο του Χριστού έχουμε δύο τέλειες φύσεις, τη θεία και την ανθρώπινη που ενωμένες  δεν συγχέονται, δεν τρέπονται σε κάτι άλλο, δεν διαιρούνται, όπως κηρύττουν οι πατέρες που γιορτάζουμε σήμερα. Ο Χριστός με την ένωση των δύο φύσεων του, μας δίνει την δυνατότητα να θεωθούμε, δηλαδή να ενωθούμε μαζί του.  

 Η σύνοδος  πραγματοποιείται στο ναό της Αγίας Ευφημίας, στην Χαλκηδόνα. Όταν ολοκληρώνεται η σύνοδος, οι  Πατέρες συντάσσουν  ένα τόμο που περιέχει την ορθόδοξη θέση, και οι μονοφυσίτες συντάσσουν τον δικό τους τόμο που περιέχει την δική τους αιρετική διδασκαλία.  Τοποθετούν  τους δύο τόμους στην λειψανοθήκη της Αγίας Ευφημίας και πιο συγκεκριμένα στο στήθος της, και σφραγίζουν την λειψανοθήκη. Μετά από οκτώ ημέρες όταν την ανοίγουν,  ο τόμος των ορθοδόξων  βρίσκεται στα χέρια της Αγίας Ευφημίας, ενώ τον τόμο των μονοφυσιτών τον πατάει με τα πόδια της. Με αυτό το θαύμα, η Αγία επικυρώνει τον ορθόδοξο τόμο επιβεβαιώνοντας, το χριστολογικό δόγμα περί της ενώσεως  των δύο φύσεων του Χριστού.

 Στο σημερινό ευαγγελικό ανάγνωσμα, ο Χριστός παρομοιάζει τους μαθητές του: με φως του κόσμου, με πόλη κτισμένη πάνω σε βουνό που φαίνεται από παντού και με λυχνάρι που καίει επάνω στον λυχνοστάτη. Όλες οι παραπάνω παρομοιώσεις αναδεικνύουν τους μαθητές σαν φωτεινούς οδηγούς των ανθρώπων και δείχνει τον δρόμο προς το πραγματικό φως, που είναι ο Θεός. Αν σκεφτούμε πόσο σημαντικό είναι το φως στη ζωή μας σήμερα, μόνο έτσι θα καταλάβουμε τη βαρύτητα που έχει ο λόγος του Κύριου ο οποίος καλεί τους μαθητές να γίνουν φως.

  Μέσα στην Αγία Γραφή υπάρχει έντονη η παρουσία του φωτός σε μεγάλα γεγονότα. Πρώτα στη δημιουργία του κόσμου: «εἶπεν ὁ Θεός· γενηθήτω φῶς· καὶ ἐγένετο φῶς».(Γεν. Α΄-3) και καθορίζει την μέρα και τη νύχτα.  Επίσης,  όταν ο Θεός παραδίδει τις 10 εντολές στον Μωυσή, το όρος Σινά καλύπτεται από φως, δείχνοντας την παρουσία του Θεού. Κατά την γέννηση του  Χριστού,  ένα  αστέρι φωτίζει τη σπηλιά της Βηθλεέμ δείχνοντας τον ερχομό του Κυρίου, ενώ κατά την Μεταμόρφωση στο όρος Θαβώρ, το πρόσωπο του Χριστού λάμπει όπως ο ήλιος, και τα ρούχα του γίνονται λευκά δείγμα της θεϊκής του δύναμης. Σε πολλές άλλες περιπτώσεις ο Χριστός παρομοιάζει τον εαυτό του με φως: «Εγώ ειμι το φως του κόσμου· ο ακολουθών εμοί ου μη περιπατήση εν τη σκοτία αλλ ' έξει το φως της ζωής» ( Ιωάννου Η΄-12). Το φως κατά κύριο λόγο σημαίνει τον πνευματικό φωτισμό του ανθρώπου.

 Το δεύτερο μεγάλο θέμα του σημερινού ευαγγελίου, είναι η σχέση του Χριστού με τον μωσαϊκό νόμο.  Απαντώντας σε αυτούς που τον κατηγορούν ότι με τη διδασκαλία και τα έργα του στρέφεται εναντίον του νόμου τονίζει: “Δεν ήρθα για να καταργήσω τον νόμο ή τους προφήτες αλλά για να τον  εκπληρώσω». Ο Χριστός μιλά για την ουσία του νόμου. Στη συνέχεια ο Κύριος  τονίζει ξεκάθαρα “ος δ'  αν ποιήση και διδάξη, ούτος μέγας κληθήσεται εν τη βασιλεία των ουρανών.” (Ματθαίος Ε΄- 19). Δηλαδή η έμπρακτη εφαρμογή του λόγου του Θεού είναι η καλύτερη διδασκαλία. Η χριστιανική ιδιότητα εκφράζεται με έργα, κι όχι με θεωρίες.

 Το σημερινό, ευαγγελικό ανάγνωσμα  μας θέτει προ των ευθυνών μας ως μέλη της εκκλησίας του Χριστού. Οφείλουμε να ακτινοβολούμε από το «φως» του ευαγγελίου και όχι μόνο να το φανερώνουμε στους συνανθρώπους μας, αλλά και να το εφαρμόζουμε  στη ζωή μας με πρότυπό μας τον Χριστό. Όπως ο ζωντανός οργανισμός αναπνέει και λειτουργεί, έτσι  όλοι εμείς οι συνειδητοί χριστιανοί πρέπει να παράγουμε καλά έργα, ως αποδεικτικά της πίστης μας.

Κείμενα Δήμητρας Κούσουλα

για το blog του Ιερού Ναού «Παναγίας Ρόδον το Αμάραντο Πειραιώς»