ΚΥΡΙΑΚΗ Γ΄ΜΑΤΘΑΙΟΥ-ΝΟΥΣ

 

Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο ΣΤ΄22-33

Νοελληνική Απόδοση

Το λυχνάρι του σώματος είναι τα μάτια. Αν λοιπόν τα μάτια σου είναι γερά, όλο το σώμα σου θα είναι στο φως. Αν όμως τα μάτια σου είναι χαλασμένα, όλο το σώμα σου θα είναι στο σκοτάδι. Κι αν το φως που έχεις, μεταβληθεί σε σκοτάδι, σκέψου πόσο θα΄ ναι το σκοτάδι. Κανείς δεν μπορεί να είναι δούλος σε δύο κυρίους, γιατί ή θα μισήσει τον ένα και θα αγαπήσει τον άλλο, ή θα στηριχτεί στον ένα και θα περιφρονήσει τον άλλο. Δεν μπορείτε να είστε δούλοι και στο Θεό και στο χρήμα.

 

Γι΄ αυτό, λοιπόν, σας λεω: Μη μεριμνάτε για τη ζωή σας, τι θα φάτε και τι θα πιείτε ούτε για το σώμα σας, τι θα ντυθείτε. Η ζωή δεν είναι σπουδαιότερη από την τροφή; Και το σώμα δεν είναι σπουδαιότερο από το ντύσιμο; Κοιτάξτε τα πουλιά που δεν σπέρνουν ούτε θερίζουν ούτε συνάζουν αγαθά σε αποθήκες, κι όμως ο ουράνιος Πατέρας σας τα τρέφει, εσείς δεν αξίζετε πολύ περισσότερο απ΄ αυτά; Κι έπειτα, ποιός από σας μπορεί με το άγχος του να προσθέσει έναν πήχυ στο ανάστημά του; Και γιατί τόσο άγχος για το ντύσιμό σας; Ας σας διδάξουν τα αγριόκρινα πώς μεγαλώνουν, δεν κοπιάζουν ούτε γνέθουν, κι όμως σας βεβαιώνω πως ούτε ο Σολομών σ΄ όλη του τη μεγαλοπρέπεια δεν ντυνόταν όπως ένα από αυτά. Αν όμως ο Θεός ντύνει έτσι το αγριόχορτο, που σήμερα υπάρχει και αύριο θα το ρίξουν στη φωτιά, δε θα φροντίσει πολύ περισσότερο για σας, ολιγόπιστοι;

 

Μην έχετε, λοιπόν, άγχος και μην αρχίσετε να λέτε: «τι θα φάμε;» ή: «τι θα πιούμε» ή: «τι θα ντυθούμε;» γιατί για όλα αυτά αγωνιούν όσοι δεν εμπιστεύονται το Θεό, όμως ο ουράνιος Πατέρας σας ξέρει καλά ότι έχετε ανάγκη απ΄ όλα αυτά. Γι΄ αυτό πρώτα απ΄ όλα να επιζητείτε τη βασιλεία του Θεού και την επικράτηση του θελήματός του, κι όλα θα ακολουθήσουν.

Σχολιασμός

Το σημερινό ευαγγέλιο είναι  ένα απόσπασμα από την επί του Όρους Ομιλία. Η επί του Όρους Ομιλία  αποτελεί την πιο γνωστή ομιλία του Ιησού Χριστού και  δίνει έμφαση στη ηθική του διδασκαλία. Βρίσκεται στο κατά Ματθαίο ευαγγέλιο  και περιλαμβάνει μερικές από τις πιο γνωστές διδασκαλίες του, όπως οι Μακαρισμοί και η Κυριακή προσευχή, το γνωστό Πάτερ Ημών. Κεντρικός άξονας  στην ομιλία αυτή είναι η βασιλεία του Θεού. Ο Χριστός  συμβουλεύει τους χριστιανούς πως θα πρέπει να συμπεριφέρονται μέσα στον κόσμο αυτό, χωρίς να εξαρτώνται από υλικά αγαθά και καθημερινές έννοιες.  Άρα το κεντρικό μήνυμα του ευαγγελίου είναι η απόλυτη εμπιστοσύνη στην πρόνοια του Θεού.

 

Στο σημερινό ευαγγέλιο, ο Χριστός μιλάει για τον νου και τον ονομάζει οφθαλμό, δηλαδή μάτι της ψυχής. Πραγματικά με το νου  ο άνθρωπος βλέπει το Θεό.  Ο Χριστός το Φώς το αληθινό, δημιουργεί το υλικό φώς που διαχέεται στο σύμπαν και δίνει τα μάτια στον άνθρωπο για να βλέπει. Το μάτι έχει μεγάλη αξία για όλο το σώμα, και γι αυτό ο Χριστός το παρομοιάζει με  λυχνάρι του σώματος.  Η όραση είναι μία από τις  σημαντικότερες αισθήσεις μας, και μέσω αυτής απολαμβάνουμε τον υλικό κόσμο που δημιούργησε ο Θεός για εμάς. Με την όραση βλέπουμε το φως της μέρας, την οικογένεια μας, τους φίλους μας, σπουδάζουμε και εργαζόμαστε. Η έλλειψη της δυσκολεύει τη ζωή μας.  Όπως το μάτι δίνει φως στο σώμα, έτσι και ο νους φωτίζει την ψυχή. Όταν λέμε νου, δεν εννοούμε  τη λογική αλλά «όλο το ψυχικό είναι» του ανθρώπου, που  η Αγία Γραφή ονομάζει καρδιά.  Γι’ αυτό και η προτροπή της εκκλησίας  μετα-νοείτε είναι πολύ βαθιά και δεν σημαίνει αλλάξτε μυαλά αλλά στραφείτε προς το Θεό.

 

Το ευαγγέλιο μας μιλάει για την πνευματική όραση που πρέπει να έχει κάθε άνθρωπος, έτσι ώστε να βλέπει σωστά τα πράγματα στην καθημερινή του ζωή. Αν λοιπόν το  εσωτερικό μας μάτι είναι «απλό» δηλαδή στραμμένο προς τον Θεό, είναι υγιές και βλέπει όλα τα θέματα στις σωστές τους διαστάσεις. Αν όμως το εσωτερικό μας μάτι είναι «πονηρό» δηλαδή άρρωστο, τότε δεν μπορεί να διακρίνει τι είναι σωστό και δίκαιο. Άρα, όταν ο νους μας δεν τυφλώνεται από τα πάθη, τότε η ψυχή μας έχει φως.

 

Όπως λένε οι πατέρες, η λειτουργία του νου της ψυχής έχει μία διαφορά από το μάτι του σώματος.   Το μάτι του σώματος ενώ μπορεί να δει όλα τα ορατά πράγματα δεν μπορεί να δει τον εαυτό του.  Ο νους της ψυχής λειτουργεί με τρεις κινήσεις:  α) με την κατευθείαν κίνηση: ο άνθρωπος ασχολείται μόνο με τα γύρω του και  απορροφάται από αυτά. β) με την κυκλική κίνηση: ο άνθρωπος βλέπει μεν γύρω του αλλά δεν  αιχμαλωτίζεται από αυτά, επανέρχεται στον εαυτό του και εκεί βρίσκει το Θεό. γ) με την ελικοειδή κίνηση: ο άνθρωπος βλέπει  κάθε τι γύρω του και δοξάζει τον Θεό. Προ της πτώσης των πρωτοπλάστων, ο Αδάμ βλέπει την δημιουργία του κόσμου και δοξάζει το Θεό (κυκλική & ελικοειδής κίνηση του νου).  Ο Διάβολος όμως του στήνει μια παγίδα. Ο Αδάμ στέκεται σε ένα δέντρο και απορροφάται από αυτό (κατευθείαν κίνηση του νου) και πιστεύει ότι αν το απολαύσει, θα γίνει Θεός ξεχωριστά από το Θεό.  Αυτή η σκέψη του Αδάμ προκαλεί το “προπατορικό αμάρτημα”. 

 

Όπως δεν μπορεί να συνυπάρξει το φως με το σκοτάδι, κατά τον ίδιο τρόπο δεν μπορεί ο άνθρωπος να  υπηρετεί δύο κυρίους, γιατί θα προδώσει τον ένα. Ο Χριστός στο ευαγγέλιο μας προτρέπει να διαλέξουμε ανάμεσα στο Θεό και στον Μαμωνά. Η λέξη Μαμωνάς σημαίνει: χρήμα, πλούτος. Είναι αδύνατον να τα έχουμε καλά και με τον Θεό και τον Μαμωνά. Δεν μπορεί κανείς να είναι συγχρόνως και δούλος του Θεού και δούλος του χρήματος. Η ζωή του ανθρώπου σε αυτόν  τον κόσμο, κρύβει κινδύνους που προέρχονται από την κοσμική εξουσία, αλλά κυρίως από το χρήμα και τις υλικές απολαύσεις.  Ο Χριστός συνεχίζει λέγοντας ότι  δεν πρέπει να αγωνιούμε για το τι θα φάμε, τι θα πιούμε και πώς θα ντυθούμε. Μας προτρέπει να κοιτάξουμε τα πουλιά του ουρανού και τα κρίνα του αγρού για να συμπεράνουμε πως όπως ο Θεός φροντίζει γι αυτά, έτσι  θα φροντίσει και για εμάς.

 

Το καθημερινό άγχος του σύγχρονου ανθρώπου για την απόκτηση υλικών αγαθών, του δημιουργεί άσχημη ψυχολογική κατάσταση που μπορεί να οδηγήσει σε ασθένειες. Το άγχος δηλώνει άρνηση του Θεού και μαρτυρεί έλλειψη πίστης. Ο άνθρωπος στην προσπάθεια του να αποκτήσει περισσότερα αγαθά ξεχνά τον Θεό.  Δεν  εμπιστεύεται την πρόνοια του και δεν ζητά τη βοήθειά του, ενώ στηρίζεται στις δικές του δυνάμεις.  Αντίθετα με την κατάσταση του άγχους η εμπιστοσύνη στην πρόνοια του Θεού, προσφέρει στον άνθρωπο την «εν Χριστώ» ελευθερία. Σε καμία περίπτωση ο άνθρωπος δεν πρέπει να σταματά κάθε προσπάθεια, για να εξασφαλίσει τα απαραίτητα για τη διαβίωσή του περιμένοντας την επίλυση των προβλημάτων του θαυματουργικά. Άρα ο άνθρωπος οφείλει να εργάζεται και να προσπαθεί, χωρίς όμως αυτό να γίνεται αυτοσκοπός. 

 

Σκοπός του ανθρώπου είναι να αποκτήσει την Βασιλεία των Ουρανών. Πως επιτυγχάνεται αυτό; Με την χάρη του Θεού. Οι άνθρωποι, όπως λέει η Αγία Γραφή, πλαστήκαμε με ιδιαίτερο τρόπο, επειδή είμαστε πλασμένοι «κατ᾽ εικόνα και καθ᾽ ομοίωσιν Θεού» (Γεν. 1, 26) Άρα, όχι μόνο πλαστήκαμε από τον Θεό, αλλά πλαστήκαμε και για τον Θεό.  Ο Θεός δεν είναι μόνο η αρχή μας, αλλά είναι και το τέλος μας, δηλαδή ο σκοπός μας. «Εγώ ειμι το Α και το Ω η αρχή και το τέλος» (Αποκάλυψη Α΄, 8). Γι᾽ αυτό, επειδή αυτός είναι ο προορισμός μας, ας παρακαλέσουμε να μας κάνει να  τον αγαπήσουμε με όλη μας την καρδιά. Η προσευχή των πιστών πρέπει να είναι μια διαρκής αναζήτηση της βασιλείας του Θεού, όπως το ζητάμε και στην Κυριακή Προσευχή: «Ελθέτω η βασιλεία Σου» και όλα τα υπόλοιπα ακολουθούν. 

Κείμενα Δήμητρας Κούσουλα

για το blog του Ιερού Ναού «Παναγίας Ρόδον το Αμάραντο Πειραιώς»