ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΘΩΜΑ-ΑΝΤΙΠΑΣΧΑ

 

Κατά Ιωάννη Ευαγγέλιο, Κεφάλαιο Κ' 19-31

Απόδοση

Κατά την ημέραν εκείνην, την πρώτην της εβδομάδος, ενώ πλέον είχε βραδυάσει και αι θύραι του σπιτιού, όπου ευρίσκοντο συγκεντωμένοι οι μαθηταί, ήσαν κλεισμέναι δια τον φόβον των Ιουδαίων, ήλθεν έξαφνα ο Ιησούς, εστάθη στο μέσον και τους λέγει· “ειρήνη ας είναι εις σας”. Και αφού είπε τούτο, έδειξεν εις αυτούς τα χέρια και την πλευράν του, δια να ίδουν τα σημάδια των πληγών και πιστεύσουν ότι αυτός είναι ο διδάσκαλός των. Και τότε οι μαθηταί, όταν είδαν τον Κυριον αναστημένον, εχάρησαν.

 Είπε, λοιπόν, τότε εις αυτούς ο Ιησούς· “ειρήνη εις σας. Οπως έστειλεν εμέ ο Πατήρ, δια να τελειώσω το έργον της σωτηρίας των ανθρώπων, έτσι και εγώ στέλνω σας, να μεταφέρετε στους ανθρώπους την σωτηρίαν”. Και αφού είπε τούτο, εφύσησε εις τα πρόσωπα των την ζωογόνον πνοήν της νέας ζωής και τους είπε· “Λάβετε Πνεύμα Αγιον. Εις όποιους συγχωρείτε τις αμαρτίες, θα είναι συγχωρημένες και από τον Θεόν. Εις όποιους όμως τις κρατείτε άλυτες και ασυγχώρητες, θα μείνουν αιωνίως ασυγχώρητες”.

 Ο Θωμάς όμως, ένας από τους δώδεκα, ο οποίος ελέγετο εις την ελληνικήν Διδυμος, δεν ήτο μαζή τους, όταν ήλθε ο Ιησούς. Έλεγαν, λοιπόν, εις αυτόν οι άλλοι μαθηταί· “είδαμε τον Κυριον”. Εκείνος όμως τους είπε· “εάν δεν ίδω εις τα χέρια του το σημάδι των καρφιών και δεν βάλω το δάκτυλό μου στο σημάδι των καρφιών, και αν δεν βάλω το χέρι μου εις την πλευράν, που την ετρύπησε η λόγχη, δεν θα πιστεύσω”.

 Και έπειτα από οκτώ ημέρας ήσαν πάλιν οι μαθηταί μέσα στο σπίτι και ο Θωμάς μαζή με αυτούς. Ερχεται, λοιπόν, ο Ιησούς έξαφνα, ενώ οι πόρτες ήσαν κλεισμένες, εστάθηκε στο μέσον και είπε· “ειρήνη υμίν”. Έπειτα λέγει στον Θωμάν· “φέρε το δάκτυλό σου εδώ, ιδέ και με τα μάτια σου τα χέρια μου και φέρε το χέρι σου και βάλε το εις την πλευράν μου, ψηλάφησε και ιδέ τα σημάδια των καρφιών και της λόγχης, και μη γίνεσαι άπιστος, αλλά πιστός”. Απήντησε τότε ο Θωμάς και είπε εις αυτόν· “Πιστεύω, Κυριε, ότι συ είσαι ο Κυριος μου και ο Θεός μου”. Λέγει εις αυτόν ο Ιησούς· “επίστευσες, διότι με είδες· μακάριοι θα είναι απ’ εδώ και πέρα στους αιώνας των αιώνων, εκείνοι οι οποίοι καίτοι δεν με είδαν, επίστευσαν”.

Εκτός από το θαύμα αυτό της αναστάσεως και από όσα άλλα θαύματα είχε κάμει προηγουμένως ο Ιησούς, έκαμε και πολλά άλλα, εμπρός στους μαθητάς του, τα οποία απεδείκνυαν την θεότητά του και το έργον του, και τα οποία δεν είναι γραμμένα στο ιερόν τούτο βιβλίον. Αυτά δε, που εξιστορήσαμεν, εγράφησαν, δια να πιστεύσετε ότι ο Ιησούς είναι ο Χριστός, ο Υιός του Θεού και ίνα πιστεύοντες αυτόν με φωτισμένην και ενεργόν πίστιν, έχετε, ως παντοτεινόν κτήμα σας, εν τω ονόματι αυτού, την αιωνίαν ζωήν”.

Σχόλια

Η πρώτη Κυριακή μετά το Πάσχα, έχει ένα ιδιαίτερο όνομα και λέγεται Κυριακή του Θωμά ή Αντίπασχα. Η εκκλησία μνημονεύει, την εμφάνιση του Χριστού στους μαθητές του, και στον  Θωμά.

 Μετά την ανάσταση του Χριστού, ο κόσμος μπαίνει σε καινούρια εβδομάδα που ονομάζεται, Διακαινήσιμος. Ολόκληρη η παρούσα ζωή κατά τους πατέρες, υπολογίζεται σαν μία εβδομάδα (εβδομαδικός αιώνας). Η σημερινή Κυριακή, οκτώ μέρες μετά την Ανάσταση, είναι τύπος της όγδοης ημέρας της αιωνιότητας.  Τώρα διανύουμε την έβδομη μέρα (εβδομαδικός αιώνα), ο οποίος θα τελειώσει τη Δευτέρα Παρουσία και θα μπούμε στην όγδοη μέρα που συμβολίζει την απαρχή της αιωνιότητας.

 Ας μην ξεχνάμε ότι στην Παλαιά Διαθήκη, έχουμε τρεις αναστάσεις: μία που έκανε ο προφήτης Ηλίας και δύο ο Ελισσαίος. Στην Καινή Διαθήκη έχουμε τέσσερις αναστάσεις: του γιου της χήρας στην Ναΐν, της κόρης του Ιαείρου, του Λαζάρου και τις αναστάσεις των κεκοιμημένων αγίων που έγιναν στην πόλη της Ιερουσαλήμ, με το «Τετέλεσται», την Μεγάλη Παρασκευή.  Η  όγδοη ανάσταση είναι του Κυρίου και γι’ αυτό ο αριθμός οκτώ συμβολίζει τον Χριστό.

Το Πάσχα εκφράζει μία αλήθεια της ορθόδοξης  εκκλησίας μας.  Ενώ, τις άλλες γιορτές τις γιορτάζουμε μόνο μία μέρα ή μέχρι την απόδοση τους (8 μέρες), για την γιορτή του Πάσχα δεν ισχύει το ίδιο. Κάθε Κυριακή είναι αναστάσιμη και γιορτάζουμε το Πάσχα. Αυτό το εκφράζει πολύ ωραία η εκκλησία μας,  στον όρθρο των Κυριακών και γι’ αυτό το ευαγγέλιο (εωθινά ευαγγέλια) και τα τροπάρια  του όρθρου  είναι όλα αναστάσιμα.  Κάθε Κυριακή στον όρθρο, ο ιερέας (που συμβολίζει τον άγγελο), διαβάζει το Ευαγγέλιο πάνω στην Αγία Τράπεζα = τάφος του Κυρίου. Όπως ο Χριστός εμφανίζεται κεκλεισμενών των θυρών στους μαθητές του, έτσι και  ο ιερέας στέκεται στη μέση του ναού, για να προσκυνήσει ο λαός την εικόνα της Αναστάσεως που είναι  ανάγλυφη στο Ευαγγέλιο που κρατά.

Αργά το απόγευμα της ημέρας της Ανάστασης, οι δέκα μαθητές του κυρίου χωρίς τον Θωμά, είναι συγκεντρωμένοι σε ένα σπίτι στα Ιεροσόλυμα. Ξαφνικά, ενώ οι πόρτες είναι κλειδωμένες, εμφανίζεται ο αναστημένος Χριστός ανάμεσα τους και τους λέει «Εἰρήνη ὑμῖν».  Τους δείχνει τα σημάδια των πληγών του, για να πεισθούν ότι είναι ο ίδιος που αναστήθηκε. Η χαρά πλημμυρίζει τις καρδιές τους.  Ποια ειρήνη και ποια χαρά είναι αυτή που τους δίνει ο Χριστός; Η ειρήνη και η χαρά, είναι  καρποί του Αγίου Πνεύματος όπως αναφέρει ο  απόστολος Παύλος: (Προς Γαλάτας Ε΄ 22): « Αδελφοί, ο καρπός του Αγίου Πνεύματος είναι η αγάπη, η χαρά, η ειρήνη, η μακροθυμία, η καλοσύνη, η αγαθότητα, η πίστη, η πραότητα, η εγκράτεια».

Ο Κύριος τους ξαναλέει «Εἰρήνη ὑμῖν».  Συνεχίζει λέγοντας: «Όπως με απέστειλε ο Πατέρας μου στον κόσμο για το έργο της σωτηρίας των ανθρώπων, έτσι κι εγώ στέλνω εσάς να συνεχίσετε το έργο μου». Ο αναστημένος Ιησούς, τους  εκχωρεί την Ιεροσύνη του. Η Ιεροσύνη δίνεται στοὺς μαθητὲς απὸ τον Αρχιερέα Χριστὸ για την άφεση των αμαρτιών μας. Όταν οι απόστολοι λαμβάνουν το  Άγιο Πνεύμα την ημέρα της Πεντηκοστής, αποκτούν το πλήρωμα της Ιεροσύνης και ιδρύεται η Εκκλησία. Κατά την αποστολική διαδοχή, οι απόστολοι μεταδίδουν την Ιεροσύνη στους επισκόπους και δια αυτών οι επίσκοποι στους ιερείς και τους διακόνους. Ο Χριστός φυσάει στο πρόσωπο τους και λέει: «Λάβετε Πνεύμα Άγιον. Σε όποιους συγχωρείτε τις αμαρτίες, θα είναι συγχωρημένες από τον Θεό και σε όποιους δεν συγχωρείτε, θα μένουν αιωνίως ασυγχώρητες”. Εδώ ο Χριστός δίνει το μυστήριο της εξομολόγησης. Γιατί επιλέγει αυτήν την στιγμή; Γιατί είναι ο νικητής του θανάτου.  

Όταν οι μαθητές συναντούν τον Θωμά του λένε: «Είδαμε τον Κύριο». Εκείνος δεν τους πιστεύει και τους απαντά: «Αν δεν τον δώ με τα μάτια μου και δεν βάλω το δάκτυλο μου στο σημάδι των καρφιών, δεν πρόκειται να πιστέψω».  Μετά από οκτώ μέρες, όταν είναι συγκεντρωμένοι όλοι οι μαθητές μαζί με τον Θωμά στο υπερώο, ο Χριστός ξαναέρχεται ανάμεσα τους λέγοντας: «Εἰρήνη ὑμῖν». Έπειτα στρέφεται στον Θωμά και του λέει: « Έλα και βάλε το δάκτυλο σου στα σημάδια των πληγών μου και το χέρι σου στην πλευρά μου, και να μην γίνεις άπιστος αλλά πιστός». Ο Θωμάς αναφωνεί:  « Ο Κύριος μου και ο Θεός μου» τότε ο Χριστός απαντά: «Πιστεύεις επειδή με είδες. Μακάριοι αυτοί που πιστεύουν  χωρίς να με έχουν δει». Ο Ιωάννης στην (Α΄ Επιστολή - 1) «Ὅ ἧν ἀπ᾿ ἀρχῆς, ὃ ἀκηκόαμεν, ὃ ἑωράκαμεν τοῖς ὀφθαλμοῖς ἡμῶν, ὃ ἐθεασάμεθα καὶ αἱ χεῖρες ἡμῶν ἐψηλάφησαν» γράφει ότι όλοι οι μαθητές τον ψηλαφούν και όχι μόνο ο Θωμάς.

Όλα όσα  είπαμε παραπάνω , τα περιλαμβάνει η Θεία Λειτουργία.  Διά των ιερέων ακούγεται «Εἰρήνη πᾶσι» και στο τέλος της λειτουργίας,  ο Χριστός μας καλεί μέσω της Θείας Κοινωνίας να έρθει μέσα μας. Καταδέχεται να ψηλαφιστεί και να φάει με τους μαθητές του μετά την Ανάσταση, έτσι ώστε να βεβαιωθούν οι μαθητές ότι  αναστήθηκε με το σώμα.  Βεβαιώνουν και εμάς ώστε με εμπιστοσύνη να λέμε το Χριστός Ανέστη και να ομολογούμε Αληθώς Ανέστη !

 

Κείμενα Δήμητρας Κούσουλα

για το blog του Ιερού Ναού «Παναγίας Ρόδον το Αμάραντο Πειραιώς»