ΑΚΑΘΙΣΤΟΣ ΥΜΝΟΣ

 

ΑΚΑΘΙΣΤΟΣ ΥΜΝΟΣ

O Ακάθιστος Ύμνος, είναι ένα αριστούργημα της υμνογραφίας και ίσως ο δημοφιλέστερος ύμνος της ορθόδοξης εκκλησίας. Ο ύμνος γράφτηκε το 626μ.Χ. μετά την σωτηρία της Κωνσταντινούπολης, από την πολιορκία των Αβάρων και των Περσών, οπότε και εψάλει για πρώτη φορά.

 

 Ενώ ο βασιλιάς Ηράκλειος απουσιάζει στη Μικρά Ασία σε πόλεμο κατά  των Περσών, ο φρούραρχος Βώνος μαζί με τον Πατριάρχη Σέργιο αναλαμβάνουν την υπεράσπιση της αυτοκρατορίας. Ο Πατριάρχης γυρνάει  σε όλη την πόλη με την εικόνα της Παναγίας της Βλαχερνίτισσας και ενθαρρύνει τα πλήθη. Ξαφνικά γίνεται φοβερός ανεμοστρόβιλος που δημιουργεί τρικυμία και καταστρέφει τον εχθρικό στόλο και  τους αναγκάζει   να φύγουν τη νύχτα. Ο λαός πανηγυρίζει τη σωτηρία του και συγκεντρώνεται στο ναό της Παναγίας των Βλαχερνών, όπου όλοι όρθιοι ψάλουν τον λεγόμενο “Ακάθιστο Ύμνο”, αποδίδοντας τα νικητήρια και την ευγνωμοσύνη τους στην Παναγία την Υπέρμαχο Στρατηγό.

 

Η ακολουθία αυτή ψάλλεται στους ναούς κάθε Παρασκευή, κατά τη διάρκεια των 5 εβδομάδων της Μεγάλης Τεσσαρακοστής.  Ο Ακάθιστος Ύμνος αποτελείται από 24 οίκους οι οποίοι ψάλλονται τμηματικώς, την 1^η εβδομάδα (Α έως Ζ), την 2η εβδομάδα (Η έως Μ),  την 3η εβδομάδα (Ν έως Σ), την 4η εβδομάδα (Τ έως Ω) και τέλος την Παρασκευή της 5ης εβδομάδας ψάλλεται ολόκληρος ο Ακάθιστος Ύμνος.

Ο Ακάθιστος Ύμνος ξεκινά με τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου, όταν ο Αρχάγγελος Γαβριήλ απευθύνεται προς την Μαριάμ με το «Χαίρε» και στη συνέχεια αναφέρεται σε διάφορα γεγονότα. Άρα στο πρώτο μισό του ύμνου γίνεται λόγος για την επίσκεψη της Παναγίας στην Ελισάβετ, για τους λογισμούς και τις υποψίες του Ιωσήφ για την παρθενία της Παναγίας, για την προσκύνηση του Χριστού από τους Μάγους,  για την φυγή του Χριστού του Ιωσήφ και της Παναγίας προς την Αίγυπτο και για την Υπαπαντή του Κυρίου. Στο δεύτερο μισό του ύμνου γίνεται λόγος για την σάρκωση του Κυρίου, την θέωση των ανθρώπων και την αξία της Παναγίας.

            Στην πίστη μας περιέχονται πρόσωπα και σύμβολα, τα οποία έχουν προφητευτεί στην Παλαιά Διαθήκη όπως και το πρόσωπο της Παναγίας. Όποιος θέλει να κατανοήσει το βάθος και το ύψος των νοημάτων της Καινής Διαθήκης είναι υποχρεωμένος να ανατρέχει στην Παλαιά Διαθήκη. Οι πατέρες της Εκκλησίας, βλέπουν προτυπώσεις της Παναγίας μέσα στην Παλαιά Διαθήκη.

Προτυπώσεις

 

·         Κλίμαξ (Γένεσις ΚΗ-12): Η Θεοτόκος αποκαλείται  ως «κλίμακα» που βλέπει στον ύπνο του ο Ιακώβ. Η κλίμακα ενώνει τον ουρανό με τη γη και οι άγγελοι την ανεβοκατεβαίνουν. Η Παναγία γίνεται η μυστική σκάλα δια της οποίας κατεβαίνει ο Χριστός στη γη, για να ανεβάσει τον άνθρωπο στον ουρανό.  

 

·         Βάτος (Έξοδος Γ΄ 1 - 4): Η Θεοτόκος ονομάζεται άφλεκτος βάτος γιατί δέχεται το πυρ της θεότητας -δηλαδή τον Χριστό- και δεν καίγεται όπως ο Μωυσής στο όρος Σινά. 

 

·         Στάμνα (Έξοδος ΙΣΤ΄): Οι Ιουδαίοι στην  έρημο γογγύζουν κατά του Θεού λόγω έλλειψης τροφής. Ο Θεός στέλνει σε αυτούς μία ουράνια τροφή που ονομάζουν «μάννα» και τρέφονται με αυτήν.  Ο Μωυσής λέει στον Ααρών να γεμίσει μία στάμνα με το μάννα και να την τοποθετήσει στη σκηνή του μαρτυρίου (πρώτος ναός).  Η στάμνα αυτή είναι η προτύπωση της Θεοτόκου η οποία φέρνει μέσα της, τον άρτον της ζωής (τον Χριστό που κοινωνάμε).

 

·         Πύλη Κεκλεισμένη (Ιεζεκιήλ ΜΔ): Ο Ιεζεκιήλ βλέπει σε όραμα την πύλη του ναού που είναι κλειστή.  Ακούει τη φωνή του Θεού που του λέει, ότι κανείς δεν θα περάσει από αυτή την πύλη, παρά μόνο ο Κύριος.  Οι πατέρες ερμηνεύουν, πως αυτή η πύλη είναι η αειπαρθενία της Θεοτόκου. (Παρθένος -προ του τόκου- κατά τον τόκο και μετά τον  τόκο).

 

·          Ράβδος βλαστήσασα (Αριθμοί ΙΖ 1-10) : Είναι η περίπτωση του Κορέ, ο οποίος αμφισβητεί την ιεροσύνη του Ααρών. Ο Θεός λέει να φέρουν τις ράβδους όλων των φυλών και το πρωί θα δείξει ποιον εκλέγει. Η ράβδος του Ααρών βγάζει αμύγδαλα όπως και η Παναγία άνευ ανδρός καρπίζει.

 

·         Λαβίδα μυστική (Ησαΐας 6):  Η επίσημη θεϊκή πρόσκληση του Ησαΐα από  το Θεό στο προφητικό αξίωμα συμβαίνει ως εξής: Κάποια μέρα που βρίσκεται στο ιερό, βλέπει τον Κύριο να κάθεται σε θρόνο ενώ ο ναός πλημμυρίζει από φως δόξας. Τα εξαπτέρυγα Σεραφείμ στέκονται γύρω από το θρόνο του Θεού και τον προσφωνούν λέγοντας: « Άγιος, άγιος, άγιος Κύριος Σαβαώθ».

 

Κάτω απο αυτό το θείο όραμα ο Ησαΐας αναλογίζεται την αναξιότητά του και λέει: «Άνθρωπος είμαι με ακάθαρτα χείλη, πως θα αξιωθώ να δω τον Βασιλέα Κύριον, Σαββαώθ;». Τότε, ένα από τα εξαπτέρυγα, έχοντας λαβίδα στο χέρι παίρνει ένα αναμμένο κάρβουνο από το θυσιαστήριο, που έκαιγε θυμίαμα και αγγίζει με αυτό τα χείλη του Ησαΐα και τον καθαρίζει. Ο Άνθρακας που καθαρίζει τον Ησαΐα, είναι τύπος της θείας κοινωνίας, η Θεοτόκος είναι η λαβίδα που φέρνει τον άνθρακα (Χριστό) σε εμάς. 

 

Οι Χαιρετισμοί περιλαμβάνουν όλες τις βασικές διδασκαλίες της ορθοδοξίας για το Χριστό, την ενανθρώπισή του, το ρόλο της Παναγίας για τη σωτηρία του ανθρώπου, αλλά και για τον αγώνα του ανθρώπου για τη θέωση. Όπως λέει και ο Άγιος Ιωάννης της Κροστάνδης: «Όταν είναι να προσευχηθείς στην Υπεραγία Θεοτόκο, έχε την ακράδαντη βεβαιότητα, ότι δεν πρόκειται να φύγεις από μπροστά της, χωρίς να βρεις έλεος. Είναι άπειρο το έλεος, της Μητέρας του ελεήμονος Θεού. Δεν υπάρχει περίπτωση, να αδιαφορήσει για εμάς η Παναγία».

Κείμενα Δήμητρας Κούσουλα για το blog του Ιερού Ναού

«Παναγίας Ρόδον το Αμάραντο Πειραιώς»