ΤΟ ΤΡΙΩΔΙΟ

ΤΡΙΩΔΙΟ

     Το Τριώδιο είναι ένα βιβλίο που διαβάζεται από την παραμονή του Τελώνου και Φαρισαίου μέχρι το Μεγάλο Σάββατο, όπου δίνει τη θέση του στο Πεντηκοστάριο.  Διαιρείται σε τρεις περιόδους: α) από την Κυριακή Τελώνου και Φαρισαίου μέχρι την Καθαρά Δευτέρα β) από την Καθαρά Δευτέρα έως το Σάββατο του Λάζαρου και γ) από το Σάββατο του Λαζάρου έως το Μεγάλο Σάββατο. 

 

       Το θέμα του Τριωδίου είναι η μετάνοια. Η μετάνοια είναι το βασικό οικόπεδο που οικοδομείται η σωτηρία μας. Την πρώτη Κυριακή του Τριωδίου, η εκκλησία φέρνει επί σκηνής δύο πρόσωπα: έναν Τελώνη και έναν Φαρισαίο. Ο Τελώνης σώζεται με την σωστή μετάνοια του, ενώ ο Φαρισαίος παρότι έχει καλά έργα, λόγω του υπέρμετρου εγωισμού του χάνεται. Τη δεύτερη Κυριακή του Τριωδίου η εκκλησία υποδεικνύει αλλά δύο πρόσωπα: τον άσωτο και τον αδερφό του. Ο άσωτος έχει καλή μετάνοια και σώζεται, ενώ ο αδερφός του λόγω έλλειψης αγάπης, μένει εκτός του πατρικού του σπιτιού. Η τρίτη Κυριακή ονομάζεται Απόκρεω, δηλαδή μέχρι εκείνη την Κυριακή τρώμε κρέας και αναφέρεται στη Δευτέρα Παρουσία του Κυρίου. Την τετάρτη Κυριακή  που ονομάζεται Κυριακή της Τυρινής, σταματάμε να τρώμε γαλακτοκομικά.  Η Κυριακή αυτή αναφέρεται στην έξωση των πρωτοπλάστων από τον παράδεισο και η επόμενη μέρα ονομάζεται Καθαρά  Δευτέρα.   Από αυτή την ημέρα ξεκινάει η κατανυκτική περίοδος της εκκλησίας που λέγεται Μεγάλη Τεσσαρακοστή. Το τέρμα της περιόδου αυτής είναι η Μεγάλη Εβδομάδα, ένα στάδιο πνευματικών αγώνων που οδηγεί στο Πάσχα. 

 

      Η εκκλησία εν αγίω πνεύματι έχει προγραμματίσει την περίοδο των μεγάλων εορτών με μοναδικό σκοπό την πνευματική μας πρόοδο ώστε αγωνιζόμενοι με μετάνοια, εξομολόγηση, συντριβή, εσωστρέφεια, νηστεία και προσευχή για να φτάσουμε στην Ανάσταση του Χριστού και να συναναστηθούμε.

Α΄ ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΡΙΩΔΙΟΥ-ΤΕΛΩΝΟΥ & ΦΑΡΙΣΑΙΟΥ

Κατά Λουκά Ευαγγέλιο, Κεφάλαιο ΙΗ'(18) 10-14

Νοελληνική Απόδοση

 Εἶπε ὁ Κύριος τήν παραβολή· Δύο ἄνθρωποι ἀνέβηκαν στὸν ναὸ γιὰ νὰ προσευχηθοῦν, ὁ ἕνας ἦταν Φαρισαῖος κι ὁ ἄλλος τελώνης. ῾Ο Φαρισαῖος στάθηκε ἐπιδεικτικὰ κι ἔκανε τὴν ἑξῆς προσευχὴ σχετικὰ μὲ τὸν ἑαυτό του· “Θεέ μου, σ’ εὐχαριστῶ ποὺ ἐγὼ δὲν εἶμαι σὰν τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους ἅρπαγας, ἄδικος, μοιχός, ἢ καὶ σὰν αὐτὸν ἐδῶ τὸν τελώνη. ᾿Εγὼ νηστεύω δύο φορὲς τὴν ἑβδομάδα καὶ δίνω στὸν ναὸ τὸ δέκατο ἀπ’ ὅλα τὰ εἰσοδήματά μου”. ῾Ο τελώνης, ἀντίθετα, στεκόταν πολὺ πίσω καὶ δὲν τολμοῦσε οὔτε τὰ μάτια του νὰ σηκώσει στὸν οὐρανό. Χτυποῦσε τὸ στῆθος του καὶ ἔλεγε· “Θεέ μου, σπλαχνίσου με τὸν ἁμαρτωλό”.

Σᾶς βεβαιώνω πὼς αὐτὸς ἔφυγε γιὰ τὸ σπίτι του ἀθῶος καὶ συμφιλιωμένος μὲ τὸν Θεό, ἐνῶ ὁ ἄλλος ὄχι· γιατὶ ὅποιος ὑψώνει τὸν ἑαυτό του θὰ ταπεινωθεῖ, κι ὅποιος τὸν ταπεινώνει θὰ ὑψωθεῖ».

Σχόλια 

 Ο Τελώνης και ο Φαρισαίος είναι το πορτρέτο δύο ανθρώπων. Ο

ένας ακολουθεί σωστά την πορεία του και επιβραβεύεται από τον Χριστό, ενώ ο  άλλος  λόγω υπερηφάνειας δεν φτάνει στο τέρμα.  Τι είναι η υπερηφάνεια; Λένε οι πατέρες ότι είναι σαν δύο άρματα:  το ένα είναι φορτωμένο με όλα τα αμαρτήματα αλλά έχει ταπείνωση και το άλλο είναι φορτωμένο με όλες τις αρετές αλλά έχει την υπερηφάνεια. Αν αφήσουμε αυτά τα δύο άρματα να τρέξουν,  θα προηγηθεί αυτό που έχει αμαρτήματα και ταπείνωση ενώ το άλλο που έχει αρετές και υπηρηφάνεια θα ακολουθήσει την πορεία της χελώνας.

 

       Ο Φαρισαίος πήγε να προσευχηθεί στο ναό και στάθηκε όρθιος με ψηλά το κεφάλι, όπως είναι σήμερα οι άνθρωποι με εξουσία, και δεν σκέφτηκε ότι εκεί που πήγε είναι ο ναός του Θεού. Άρχισε να καυχάται τι καλά έργα κάνει, ότι νηστεύει δύο φορές την εβδομάδα, ότι κάνει ελεημοσύνη και ότι δίνει το ένα δέκατο από την περιουσία του στους φτωχούς και το χειρότερο όλων θεωρεί τον εαυτό του ανώτερο όλων των ανθρώπων και δείχνει με το δάκτυλο του τον Τελώνη  λέγοντας : « Δεν είμαι σαν και αυτόν». Ο Ιερός Χρυσόστομος σχολιάζει ότι με αυτά τα λόγια  έκοψε τα κεφάλια όλων των ανθρώπων.

      Ο  Τελώνης εκείνης της εποχής είναι ένας εφοριακός, ο οποίος κλέβει τους φόρους που έπρεπε  να αποδώσει στο κράτος της Ρώμης αδικώντας τους φτωχούς.  Είναι επίσημα λήσταρχος και πολύ άδικος, εφόσον φτάνει σε σημείο μέχρι και μέλη της οικογένειας των ατόμων που αδικεί να πουλάει σαν δούλους, για να πληρώσουν τον φόρο που του χρωστούν. Ο Τελώνης που βρίσκεται στην άλλη άκρη του ναού, θυμάται αυτά τα αμαρτήματα και ζητάει από το Θεό συγχώρεση με αυτήν την προσευχή: «ὁ Θεός, ἱλάσθητί μοι τῷ ἁμαρτωλῷ».

 

     Ας μην ξεχνάμε την προσευχή του Τελώνη και όχι του Φαρισαίου. Δικαιωνόμαστε από αυτήν τη προσευχή όπως μας λέει το Ευαγγέλιο, αφού ό Τελώνης σώζεται και όχι ο Φαρισαίος. Σαν πρότυπο μας πρέπει να  έχουμε την ταπεινή προσευχή του Τελώνη όπου και αν είμαστε, είτε περπατάμε στο δρόμο, είτε καθόμαστε στο σπίτι μας. «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησον με».

 

Δήμητρα Κούσουλα