Συμβολισμοί του Ναού (2)

 

ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ (2)

ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΝΑΟΥ-ΕΝΤΟΛΗ ΘΕΟΥ

 Ο Θεός έδωσε εντολή να κατασκευαστεί ναός στη Παλαιά Διαθήκη. Στο βιβλίο της Εξόδου (ΚΕ-8) αναφέρεται ότι η σκηνή του μαρτυρίου είναι ο πρώτος ναός. «Κάντε για μένα θυσιαστήριο για να κατοικώ».

 Τι υπήρχε εκεί; Το πρώτο τμήμα του ναού ονομαζόταν «Άγια» με την λυχνία, την τράπεζα και τους άρτους. Το δεύτερο τμήμα του ναού ονομαζόταν «Άγια Αγίων» και εκεί υπήρχε το χρυσό θυμιατήρι και η κιβωτός της διαθήκης. Μέσα στην κιβωτό της διαθήκης υπήρχαν τα εξής: η στάμνα με το Μάννα, η ράβδος του Ααρών που βλάστησε μετά από θαύμα και οι πλάκες με τις δέκα εντολές που έλαβε ο Μωυσής στο όρος Σινά.

 Μεταξύ πρώτου και δεύτερου τμήματος του ναού βρισκόταν το παραπέτασμα (κουρτίνα) με διακόσμηση αγγέλων. Πάνω από την κιβωτό της διαθήκης υπήρχαν δύο χρυσά χερουβείμ αντικριστά και με τα φτερά τους, σκέπαζαν το χρυσό κάλυμμα της κιβωτού που λεγόταν ιλαστήριο. Στο σημείο αυτό εμφανιζόταν ο Θεός και μιλούσε. (Εβραίους Θ3-9). Στα Άγια των Αγίων που είναι το δικό μας ιερό, έμπαινε μία φορά το χρόνο ο αρχιερέας μόνος και προσέφερε θυσία εξιλαστήριο για τον ίδιο και το λαό.

 

ΘΡΟΝΟΣ-ΣΥΝΘΡΟΝΟ

Ο Χριστός είναι ο βασιλιάς όλης της κτίσης που την εξουσιάζει δυναμικά. Βασιλεύει όμως και στις καρδιές όλων όσων τον δέχονται. Ως βασιλιάς κάθεται σε θρόνο ψηλό. Σε κάθε ναό υπάρχει ο  θρόνος κρίσεως – Δεσποτικό (που κάθεται ο δεσπότης) και ο θρόνος χάριτος  που  είναι στο τέμπλο (η εικόνα του Χριστού με το καντήλι που τον απεικονίζει καθισμένο).

Τα παλαιότερα χρόνια, τον θρόνο τον τοποθετούσαν στο Άγιο Βήμα-Ιερό μαζί με άλλους δύο θρόνους που κάθονταν οι πρεσβύτεροι. Αυτό λεγόταν σύνθρονο. Τα μεταγενέστερα χρόνια, όταν μεταξύ του ιερού και του κυρίως ναού υψώθηκε το τέμπλο, ο θρόνος μεταφέρθηκε έξω από το ιερό προς την πλευρά του ψάλτη και απέναντι από τον αυτοκρατορικό θρόνο.

 

 

ΣΟΛΕΑΣ

Στον κυρίως ναό και πριν το τέμπλο, εκτείνεται περιφραγμένος χώρος για να μην καταλαμβάνεται από τον λαό.

Εδώ βρίσκονται τα αναλόγια, οι ψάλτες όπως επίσης και το δεσποτικό (επισκοπικός θρόνος). Στον σολέα τελούνται αρκετές ιεροπραξίες  όπως βαπτίσεις και αρτοκλασίες. Τοποθετείται ο Επιτάφιος την Μεγάλη Παρασκευή και  κατά τις πανηγύρεις  η εικόνα του Αγίου που εορτάζει. Στις μεγάλες γιορτές είναι ο χώρος των επισήμων προσώπων.

ΠΡΟΘΕΣΗ

Ο Θεός όταν έδωσε εντολή για την κατασκευή της σκηνής του μαρτυρίου, υπέδειξε ειδική τράπεζα στην οποία τοποθετούσαν κάθε Σάββατο άρτους. Αυτή η τράπεζα ονομαζόταν πρόθεση και οι άρτοι -άρτοι πρόθεσης. Αυτοί οι άρτοι, ήταν προσφορά θυσίας ειρηνικής προς το Θεό, όπως είναι τα πρόσφορα της Θείας Λειτουργίας.

Τα πρώτα χρόνια, τα πρόσφορα οι χριστιανοί, τα τοποθετούσαν πάνω στην Αγία Τράπεζα και αργότερα ορίστηκε ιδιαίτερος χώρος, αριστερά της Αγίας Τράπεζας που ονομάστηκε πρόθεση. Στην πρόθεση εναποτίθενται τα τίμια δώρα και γίνεται η προσκομιδή. Κατά τον Σωφρόνιο  Ιεροσολύμων, η πρόθεση δηλώνει τον τόπο θυσίας του Χριστού  και αγιογραφείται με την εικόνα της σταύρωσης που ονομάζεται άκρα ταπείνωση.

ΔΙΑΚΟΝΙΚΟ

Δεξιά από την πρόθεση βρίσκεται το διακονικό  ή αλλιώς  σκευοφυλάκιο διότι είναι ο χώρος που φυλάσσονται τα ιερά άμφια, σκεύη, βιβλία που εξυπηρετούν τις διαφορές ιεροτελεστίες. Το σκευοφυλάκιο φρόντιζαν διάκονοι γι’ αυτό ονομάζεται διακονικό.

ΧΩΝΕΥΤΗΡΙ

Κάτω από την Αγία Τράπεζα, υπάρχει το χωνευτήρι που χύνεται το νερό της βάπτισης και γι’ αυτό ονομάστηκε  θαλασσίδιο. Συμβολίζει το αυλάκι που άνοιξε ο προφήτης Ηλίας γύρω από το πέτρινο θυσιαστήριο στο Κάρμηλο όρος.  Σε αυτό το σημείο τοποθετεί από την προηγούμενη μέρα τα ρούχα του, αυτός που θα γίνει μοναχός.

Δήμητρα Κούσουλα